قدیمی ترین اشیای بدست آمده از این ناحیه، متعلق به هزاره سوم و چهارم قبل از میلاد است.
وجود سفال های پیش از تاریخ متعلق به هزاره ی سوم و چهارم قبل از میلاد ، سکونت را در این منطقه تائید نموده است.
در این زمینه در کتاب راههای باستانی و پایتختهای قدیمی ایران از قول « سراول استین انگلیسی » که در حدود سال 1935 از ایران دیدن کرده بود آمده است : « در هفته سوم ماه دسامبر به آنجا ( ارجان ) رسیدیم...مدارک قطعی از زمان قبل از تاریخ در آنجا به دست آوردم از قبیل کوزه های نقاشی شده از دوره chalcolithiqe.
علاوه بر مدارک و اشیای بدست آمده از دوران ما قبل تاریخ که به تعدادی از آن ها در بالا اشاره شد و احتمال آن وجود دارد که در مجموعه های باستان شناسی خصوصی در غرب انواع بیشتری از آن ها وجود داشته باشد که از راه حفاریهای غیر مجاز و به صورت غیر قانونی بدانجا انتقال یافته است ، کشفیات باستانی دیگری که در این منطقه یافت شده اند مربوط می شود به دوره عیلام و تمدن عیلامی.
این کشفیات بزرگ در نوع خود در ایران کم سابقه بوده است که در سال 1361 به هنگام خاکبرداری از حاشیه ی رودخانه ی مارون برای ایجاد سد بر روی این رودخانه بدست آمده است.
در پاییز سال 1361 در هنگام خاکبرداری جهت عملیات سد سازی بر روی رودخانه ی مارون ، حفره ای در زمین ایجاد گردید که منجر به پیدایش آرامگاهی در درون آن حفره شد.آرامگاه در 10 کیلومتری شمال شهر قدیم ارجان ( شمال شهر بهبهان کنونی ) واقع شده است.تمام دیوار های این آرامگاه مستطیل شکل ، به استثنای دیوار شرقی از چندین لایه حاوی تخته سنگ های تقریبا یک اندازه ساخته شده بودند.
برای تراز کردن کناره های آرامگاه و روکش کردن دیوارها و کف ، از آستر گچی استفاده شده بود. برای پوشاندن آرامگاه پنج تخته سنگ بزرگ به اشکال و اندازه های نامنظم و روکش شده با قیر به کار رفته بود.
در این آرامگاه که متعلق به کیدین هوتران پسر کورلوش می باشد تابوتی برنزی به شکل U قرار داشت.در درون تابوت یک حلقه ی طلائی ، متعلق به کیدین هوتران ، نود و هشت دکمه ی طلائی ، یک خنجر ، مقداری تکه های پارچه و یک میله ی نقره ای قرار داشت.اشیای بدست آمده از خارج تابوت نیز شامل یک پایه ی برنزی ، یک چراغ برنزی ، یک تنک نقره ای ، یک تنگ برنزی ، یک ساغر برنزی و ده ظرف استوانه ای شکل برنزی می باشد ( و جام برنزی ارجان ).
از آنجا که این مقبره متعلق به « کیدین هوتران » پسر کورلوش می باشد، و با مقایسه ی نقوش اشیای پیدا شده درون آرامگاه با نقوش موجود در آثار تمدن های همسایه و همزمان عیلام ، تاریخ نیمه اول قرن هشتم پیش از میلاد برای این مقبره پیشنهاد شده است».
جام ارجان یا جام کیدین هوتران دارای نقوشی در چهار نوار دایره ای شکل است که از نظر تاریخی حائز اهمیت فراوانی است و اطلاعاتی ارزشمند را درباره چگونگی اوضاع اجتماعی آن روزگار و نیز وقایع مهمی که در آن سال ها اتفاق افتاده است برای ما بیان می دارد.
با مقایسه ی نقوش جام و ساغر برنزی ارجان با نقوش ظروف سایر مناطق باستانی عیلام ، آشور اورارتو و لرستان و سایر قرائن و شواهد می توان به نتایج و جمع بندی های زیر دست یافت :
1)جام ارجان به دلیل داشتن کتیبه ای به خط میخی عیلامی متعلق به کیدین هوتران پسر کورلوش می باشد و بعد از حلقه ی طلایی قدرت و آتشدان سومین شیئی است که دارای کتیبه بوده و هر دو ( یا هر سه ) کتیبه هم نام یک نفر را در بر دارد.
2) با توجه به تصویر شماره ی 3 ، با در نظر گرفتن اینکه محل نقر کتیبه دقیقا در پشت پیکره ی پادشاه عیلامی در روی صحنه ی اول یا صحنه ی فوقانی در نظر گرفته شده می توان گفت که هدف از این کار ، اعلام اینکه پادشاهی که در روی صحنه ی فوقانی و جلو چادر سلطنتی نشسته « کیدین هوتران پسر کورلوش » می باشد بوده است.
در اینجا بدین نکته اشاره می شود که منظور از پادشاه ، تنها پادشاه کشور عیلام نیست بلکه ممکن است تصویر مذکور پیکره ی کیدین هوتران به عنوان یکی از پادشاه محلی عیلام مثل : هانی شاه ، آیا پیر ، آتاهامیتی انیشو شیناک شاه شوش نیز باشد.
3)وقایعی که در چهار صحنه جام ارجان حک شده مربوط به دوران حکومت کیدین هوتران پسر کورلوش است و مهمترین نکته ی صحنه ها خواباندن شورشی است که در زمان پادشاهی وی رخ داده است.
4) در اینکه پادشاه مذکور در چه عصری حکومت می کرده باید گفت که مدارک ارائه شده گواه بر این است که دو دوره را می توان مد نظر قرار داد:
دوره ی اول عبارت است از قرون 10- 9قبل از میلاد
و دوره ی دوم 8-7 قبل از میلاد.
نقوش جام در چها نوار متوالی حک شده اند که به ترتیب صحنه های زیر را نشان می دهند:
نوار اول ( نوار فوقانی ) : حاکم عیلامی در اقامتگاه موقت و در پشت چادر سلطنتی ، شاه عیلامی در صحنه ی ضیافت ... شکارچیان شاهی در حال حمل حیوانات شکار شده ( غزال ، قوچ ، بزکوهی ، شیر ، روباه، گراز).
نوار دوم : شاه عیلامی در دژ یا مقر حکومتی خود ، همراهان شاه عیلامی ، ارابه، قسمتی از قایق، صحنه ی ماهیگیری ، صحنه ی آوردن شورشیان دستگیر شده به پیش شاه عیلامی ، صحنه ی نخلستان و تعقیب فراریان.
نوار سوم: شاه عیلامی در صحنه ی اهدای هدایا، بخشی از هدایا، بخشی دیگر از هدایا، شتر مرغ ها ، پرندگان ، شیرها و غیره، پادشاه عیلامی و پشت سرش اسلحه داران شاهی.
نوار چهارم : بخشی از صحنه ی جشن ورزشی یا جشن پیروزی ، شاه عیلامی در صحنه ی پیروزی .
بر روی بدنه ی تحتانی کشف شده از این آرامگاه نقش چهار شیر حک گردیده است.
علاوه بر آثار باستانی بدست آمده از تمدن عیلام ، از دوران ساسانیان نیز حجاریهایی در نواحی اطراف ارجان در تنگه ای موسوم به سروک ( صولت ) به یادگار مانده است که در شمال ارجان و بهبهان واقع شده است.
سلام. این وبلاگ تلاش دارد با نگاهی جدید جاذبه های طبیعی، تاریخی و فرهنگی شهرستان بهبهان را به علاقه مندان معرفی نماید.